Woordenboek

Hier vindt u in het kort de betekenis van een aantal vaktermen en begrippen die onder kapsters en op deze website gebruikt worden.

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Aerosol
Product verpakt in een spuitbus.

Alkalische stoffen
Ingrediënten die zorgen voor een alkalische (basische) pH (groter dan 7) van een product.

Allergie
Een allergie of een allergische reactie wordt veroorzaakt door herhaalde blootstelling aan een stof waarop het lichaam met een afweerreactie (een reactie van het immuunsysteem) reageert.

Allergietest
Test voor de kapper om te controleren of een klant allergisch is voor een bepaald product. De test gaat als volgt: De kapper reinigt achter het oor van de klant een plekje ter grootte van een eurocent met alcohol. Hierop brengt hij met een wattenstaafje een beetje van het kleurproduct aan, zonder dat dit is gemengd met een oxidatievloeistof. Hij herhaalt dit twee- of driemaal en laat het tussendoor drogen. De kapper sluit de verpakking van het kleurproduct uiteraard weer zorgvuldig. Na 48 uur wachten zonder het product af te wassen of af te vegen, is de uitslag van de test duidelijk. Wanneer geen jeuk of rode vlekken optreden, kan het product gebruikt worden. Treedt een allergische reactie op, zoals hevige prikkelingen, pukkeltjes of een branderig gevoel op de hoofdhuid, dan moet de plek onmiddellijk met lauw water worden gespoeld. De kapper adviseert zijn klant een arts te raadplegen.

Amfoteer
Een term uit de scheikunde: een deeltje met twee verschillende ladingen, een negatieve (-) en positieve lading (+). Een product met een amofotere werking reguleert de reiniging en breekt dit proces af als het voltooid is.

Anionisch
Een term uit de scheikunde: een negatief geladen deeltje. Dit kan in een product verwerkt zijn. Het haar reageert dan negatief.

Aminozuren
Basis van de proteïne (keratine), onontbeerlijk voor de onderlinge verbindingen in de interne structuur van het haar. De aminozuren zijn onderling verbonden met peptide (bruggen). Van de 21 soorten aminozuren bestaan in het haar zeer sterk verschillende combinaties.

Ammonia (ammoniak)
Een gas dat bestaat uit een combinatie van stikstof en hydrogenium. Dit gas wordt vaak gebruikt bij permanent en kleurproducten. Het zorgt voor het zwellen van het haar en het openen van de haarschubben, waardoor een product voor permanent of kleuring gemakkelijk door het haar wordt opgenomen.

Ammonia-afsplitsers
Ingrediënten die tijdens het gebruik ammoniak afsplitsen.

Antistatische stoffen
Ingrediënten die de statische elektriciteit van het haar verminderen.

Arbowet
Arbeidsomstandighedenwet die bepalingen bevat ter verbetering van de arbeidsomstandigheden.

BBC
Branche Begeleidingscommissie bij het Arboconvenant Kappers. Deze commissie is verantwoordelijk voor het uitvoeren van het arboconvenant dat voor de kappers is afgesloten.

Blondeerpoeder
Een poeder dat, gemengd met een oxidatievloeistof, een ontkleurende pasta oplevert. Eenmaal gemengd met de oxidatievloeistof is de pH-waarde van de pasta vrij hoog.

Bufferende stoffen
Ingrediënten die de pH van een product constant houden.

Cationisch
Positief geladen, hecht zich aan het haar. Dit komt meestal voor in verzorgende producten.

Chemiehoek
Ruimte die speciaal is bestemd voor het aanmaken van kappersproducten in de kapsalon.

Chromatische kleuren
Pure kleuren die toegevoegd worden aan oxidatiekleuring om het koper- of roodeffect te versterken.

Collageen (collagene vezels)
Fibroblasten die de huid haar soepelheid geven en het haarzakje (follikel) omhullen.

Contacteczeem
Contacteczeem ontstaat door (langdurig) contact met een stof. Contacteczeem kan het gevolg zijn van een allergie voor een bepaalde stof of van langdurige irritatie waardoor de huid extra gevoelig is geworden. Contacteczeem uit zich door roodhuid, jeuk, kleine blaasjes, schilfering en kloven. De (huid)arts adviseert over de juiste behandeling.

Conditionerende stoffen
Verzorgende ingrediënten die de doorkambaarheid van het haar verbeteren en het haar in conditie houden.

Conserveermiddel
Conserveermiddel worden aan producten toegevoegd om te voorkomen dat het product bederft.

Cortex
Belangrijk deel van het haar dat bestaat uit dode cellen die melanine (kleurpigment) bevatten.

CPR15-1
Commissie Preventie van Rampen. Om risico’s te voorkomen bij de opslag van gevaarlijke en brandbare producten dient de opslag te voldoen aan de eisen die staan in de CPR 15-1.

Cysteïne
Een zwavelhoudend aminozuur dat een belangrijke rol speelt bij het permanenten van het haar.

Cystine
Een aminozuur dat bestaat uit twee moleculen van cysteïne die de verbinding vormen van de proteïne.

Dermatoloog
Huidarts gespecialiseerd in het onderzoek en behandelen van huidziekten. Bij de Kapperspoli zijn huidartsen werkzaam met specifieke kennis over het kappersvak.

Dermis
Een laag van ongeveer 2 mm dik die zich onder de huid bevindt en die de voeding doorlaat aan de huid. Deze laag is rijk aan bloedvaten, zenuwen, talgklieren en zweetklieren en bestaat uit vezels die zijn opgebouwd uit collageen en elastine.

Directe kleuring
Kleuring met behulp van kleurpigmenten.

Doorkammen (ook: doortrekken, doorwerken)
Het verdelen met de kam van de kleuring in lengten en punten zonder het product van de aanzet af te halen. Wanneer een kleur bijna niet verschoten is, moet een kappers 5 minuten voor het beëindigen van de inwerktijd de kleuring over het hele haar verdelen. Bij een middelmatig verkleurde kleuring moet dit 15 minuten voor het beëindigen van de wachttijd gebeuren en bij een sterk verschoten kleur direct na het inzetten van de uitgroei.

Drijfgassen
Gasvormige stoffen die aan spuitbussen worden toegevoegd om de inhoud daarvan naar buiten te drijven. In haarcosmetica wordt gebruik gemaakt van: dimethyl ether, propaan, butaan en isobutane.

Emulsie
Bestaat uit twee of meer vloeistoffen die normaal niet met elkaar te mengen zijn, maar via een chemische bewerking mengbaar zijn gemaakt. Er bestaan twee typen emulsies: water in olie en olie in water. Emulsies kunnen de vorm hebben van een crème, lait of gel.

Epidermis of opperhuid
De buitenste laag van de huid met een gemiddelde dikte van 0,1 mm. Beschermt de huid tegen
invloeden van buitenaf.

Extra verhelderende oxidatiekleuren
Type kleuringen dat in staat is het haar veel lichter te kleuren dan de normale oxidatiekleuren, namelijk tot 4 tinten lichter. Het is af te raden deze kleuringen op een ondergrond toe te passen die donkerder is dan 5. Dit soort kleuringen heeft geen dekvermogen op wit haar.

Fixatie
Een van de belangrijkste onderdelen van de permanentbehandeling. De oxiderende werking van de fixatie zorgt er voor dat de zwavelverbindingen weer worden hersteld en het haar zijn nieuwe vorm aanneemt. Een goede fixatie verzorgt het haar ook.

Gevaar
De mogelijkheid, de kans dat uit gegeven omstandigheden onheil, ongeluk of nadeel kan voorkomen. 

Gevaarlijke stoffen
Stoffen die een nadelig effect op de gezondheid kunnen hebben als een persoon of het milieu er mee in contact komen,

GTG of GMTG
Glycerylthioglycolate of Glycerylmonothioglycolate. GTG wordt gebruikt in zure permanenten. GTG-houdende producten mogen niet meer in de kapsalon worden gebruikt.

Handdoekdroog
Nadat met een sterk absorberend materiaal (handdoek of papier) water uit het haar is verwijderd na bijvoorbeeld wassen of uitspoelen, noemen we het handdoekdroog. Dit drogen is belangrijk om andere producten zoals fixatie en verstevigende producten of crème niet te verdunnen.

Huidverzorgende stoffen
Ingrediënten om de huid zacht en glad te maken of te beschermen.

Huidverdraagzaamheidstest
Test om de huidverdraagzaamheid van een kappersproduct vast te stellen alvorens het te gebruiken. Zie ook allergietest.

Inwerktijd
De tijd die nodig is om een product in het haar te laten ontwikkelen. Bij alle kleur-, ontkleur- en permanentproducten wordt een wachttijd voorgeschreven die stipt moet worden aangehouden. Deze staat in de gebruiksaanwijzing die bij het product hoort.

Irritatie
Huidaandoening die wordt veroorzaakt door irritatie van de huid. Deze reactie kan bij iedereen optreden. Door irritatie van de huid wordt de huidbarrière aangetast en verliest de huid de bescherming tegen verschillende stoffen. De huid kan branderig of trekkerig aanvoelen en jeukt. Een belangrijke oorzaak van huidirritatie is nat werk in de salon met onbeschermde handen.

Kationisch
Een term uit het de scheikunde: een positief (+) geladen deeltje.

Keratine
Een vezelvormige proteïne met een lange molecuulstructuur. Een basisstof van het haar met een grote mate van veerkracht. Bij normaal, niet beschadigd of uitgerekt haar, zijn de keratinekettingen in een spiraalvorm om de as gesorteerd: de alpha keratine. Onder invloed van watergolf, föhn of permanent worden zij uit elkaar getrokken en rechter van vorm: de bèta keratine.

Kerationcyte
Cel in de huid die een vezelvormige proteïne produceert: keratine.

Kleurhoogte
De intensiteit van de natuurlijke kleur van het haar, die wordt aangeduid met een cijfer tussen 1 en 10: 1 is zwart, de donkerste kleur en 10 is super lichtblond, de lichtste kleur. Elk land heeft een eigen gemiddelde kleurhoogte. In Frankrijk ligt deze tussen 4 en 5, in de noordelijke landen tussen 7 en 9 en in de Aziatische landen tussen 1 en 2.

Kleurstoffen
Ingrediënten in het product om het haar te kleuren.

Kleurverstevigers
Kleurverstevigers zijn producten op basis van een versteviger en bevatten geen oxidatiemiddel (met uitzondering van oplichtende verstevigers). De kleur verdwijnt bij de eerst volgende wassing.
De kleurversteviger wordt gebruikt om een licht kleur effect aan het haar te geven of het karakter van een oxidatiekleuring enigszins te veranderen. Er zijn kleuren die de natuurkleur verlevendigen als het haar er dof en levenloos uitziet of om bijvoorbeeld geel geworden wit haar een volle glanzende witte kleur te geven.

Klimaat
In de kapsalon wordt het klimaat bepaald door: temperatuur, vochtigheid, luchtstromen/tocht en het licht.

Merg
De binnenste kern van het haar die bestaat uit dode cellen die van elkaar zijn gescheiden door luchtbellen. Het merg is gemakkelijk toegankelijk voor kleurstoffen.

Nat werk
Blootstelling aan water van de onbeschermde huid, nat werk, is de belangrijkste oorzaak voor het ontstaan van contacteczeem in de kapsalon.

Ontkleuring
Een ontkleuring verheldert de natuurlijke kleur van het haar zodat een zeer lichtblonde kleuring mogelijk wordt. Er worden drie soorten ontkleuring onderscheiden:
A) Zwakke ontkleuring waarvoor een oxidant wordt gemengd met een ammoniakhoudende olie.
B) Matige tot sterke ontkleuring waarvoor een ammoniakhoudende olie wordt gemengd met een zuurstofhoudende poeder en een oxidant.
C) Zeer sterke ontkleuring waarvoor een zuurstofhoudende poeder, oxidant en een alkalische drager met elkaar worden vermengd.

Ontkleuringsolie
Een olie met ammoniak die, gemengd met waterstofperoxide een gel vormt en een zwakke ontkleuring teweeg kan brengen. Voor een sterkere blondering moeten nog 1 à 3 zakjes versterker worden toegevoegd.

Ontkroezen (ook: straightening)
Van nature gekruld haar recht maken. De producten die hiervoor worden gebruikt zijn qua samenstelling gelijk aan die van een koude permanent. De behandeling bestaat uit:
- Verbreken van de zwavelbruggen door een alkalische crème of vloeistof;
- Glad kammen waardoor de zwavelbruggen in het haar anders worden gerangschikt.
- Fixeren van de zwavelverbindingen, zodat het haar recht blijft.

Oplosmiddelen
Ingrediënten om andere bestanddelen, bijvoorbeeld kleurstoffen, van een product in op te lossen.

Oppervlakteactieve stoffen
Ingrediënten in producten voor het wassen, reinigen en schuimen. Door de speciale chemische structuur hechten oppervlakteactieve stoffen aan vuil zodat dit gemakkelijk met water verwijderd kan worden.

Opslag, Opslagplaats
Zie CPR15-1 richtlijn

Oxidant
Een stof die zuurstof vrij maakt. De meest gebruikte oxidant is waterstofsuperoxide (H²O²). Deze zorgt ervoor dat de natuurkleur verheldert en de pigmenten van de kleurstof ontwikkeld worden.

Oxidatiekleuring
Een oxidatiekleuring ontkleurt het haar eerst en brengt dan een andere kleur aan.

Oxygenium
Een reuk-, smaak- en kleurloos gas dat in de lucht om ons heen aanwezig is. Werkzaam bij alle vormen van oxidatie, zoals kleuringen en ontkleuringen.

Oxidatiemiddelen
Ingrediënten die de chemische aard van een stof veranderen door een reactie met zuurstof.

Permanentmethoden
Er bestaan op dit moment meerdere permanentmethoden, de meest toegepaste zijn de directe en de indirecte. Bij de directe methode bevochtigt de kapper eerst het haar, bij de indirect worden de wikkels ingezet voordat er vloeistof wordt gebruikt.

pH
De pH-waarde toont het potentiële aan hydrogenium in een oplossing oftewel de zuurgraad van een product. Producten met een lage pH zijn zuur en producten met een hoge pH zijn alkalisch. De laagste pH-waarde voor zure stoffen is 1, de hoogste pH-waarde voor basische stoffen is 14. Neutrale stoffen hebben een pH van 7. De pH is belangrijk voor het functioneren van een product en moet aangepast zijn aan de plaats van toepassing van het product op het lichaam. De shampoos van vandaag hebben een pH-waarde die ligt tussen de 5,5 en de 8 waardoor het haar en de hoofdhuid bij het gebruik van deze producten hun natuurlijke pH-waarde behouden.

pH-regelaars
Ingrediënten die dienen voor de instelling van de juiste pH van een product.

Raamformules
De beschrijving van de samenstelling van de producten is ontleend aan de raamformules in het Sysdecos systeem. Sysdecos is het informatiesysteem van het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum voor cosmetica.

Reductie
Werking van een permanentvloeistof op de diverse verbindingen in de keratineketting. De reductiefase heeft een verbreking van de zwavelbruggen tot gevolg, waardoor de elasticiteit van het haar verandert. Door het verbreken van de zwavelverbindingen is het mogelijk met behulp van wikkels een krultekening in het haar aan te brengen die voor langere tijd houdbaar is.

Reductie, mate van
De sterkte van een permanent en de houdbaarheid zijn sterk afhankelijk van de hoeveelheid verbroken zwavelbruggen. Normaal gesproken is het van belang te zorgen dat niet meer dan 30% van de zwavelbruggen wordt verbroken.

Reductiemiddelen
Ingrediënten die de chemische aard van een stof veranderen door een reactie met waterstof.

Reinigende stof (ook: detergent)
Een reinigende stof. Alle reinigende stoffen hebben een tensio-actieve chemische werking.

Reinigende werking (ook: detergentie)
Het vermogen om vuil en vetten op te lossen door middel van tensio-actieven opgelost in water.

RI&E
Staat voor: risico-inventarisatie en -evaluatie. Het is een methode uit de Arbowet voor het in kaart brengen en evalueren van risico's in de kapsalon.

Risico
De kans dat gevaar zich voordoet.

RSI
RSI is een verzamelnaam voor klachten, symptomen en syndromen die voorkomen in bovenrug, nek- en schoudergebied, armen, ellebogen, polsen, handen en vingers.
De klachten worden doorgaans veroorzaakt door repeterende bewegingen, een langdurige statische houding of een combinatie van beiden. Verder kunnen persoonsgebonden en werkgebonden factoren een belangrijke rol spelen bij het ontstaan, verergeren of het instandhouden van RSI. RSI komt in veel beroepsgroepen voor, ook bij kappers.

Semi-permanente kleuringen
Zie directe kleuringen

Shampoo
Afkomstig van ‘champoo’, dat in het Hindi masseren betekent. Shampoos zijn vloeibare producten, soms in de vorm van een crème, bedoeld om haar en hoofdhuid te reinigen. De basis wordt gevormd door tensioactieven van verschillende chemische aard, afhankelijk van de specifieke werking van het product. Vaak worden er voedende, verzachtende of andere actieve stoffen aan toegevoegd, om de hoofdhuid en/of het haar in een betere conditie te brengen of problemen van de hoofdhuid en het haar te behandelen.

Structurant
Werkt in op de interne structuur van het haar, ter hoogte van de keratinekettingen. Herstelt de structuur die door invloeden van buitenaf, zoals kleuringen, ontkleuringen, permanentbehandelingen, weersinvloeden en/of de warmte van droogkap en föhn beschadigd is.

SZW
Staat voor: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Tensio-actief
Verzameling van activiteiten als:
- Het bevochtigen van het haar - breken van de oppervlaktespanning
- Schuimende werking
- Emulsionerende werking
- Reinigende werking.
De tensio-actieven kunnen verdeeld worden in 4 groepen:
- Anionisch
- Kationische
- Amphotere
- Non-ionische

Toevoegingen
Ingrediënten die aan producten zijn toegevoegd om bepaalde eigenschappen te creëren of te verbeteren of ongewenste eigenschappen te onderdrukken of te minimaliseren.

UV
Staat voor: ultraviolet. Dit is de naam voor het “violette” deel van de straling in (zon)licht.

UV-filter
Een UV-filter beschermt het product of het haar tegen schadelijke ultraviolette
straling uit het licht.

VASt programma
Versterking Arbobeleid Stoffen, een programma van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid om arbeidsomstandigheden te verbeteren en ziekteverzuim terug te dringen.

Veilig
Wanneer het risico aanvaardbaar is.

Veiligheidsinformatieblad
Het Veiligheidsinformatieblad, ook bekend als VIB of MSDS: Material Safety Data Sheet, beschrijft in 16 rubrieken onder meer technische gezondheids-, veiligheids- en milieuinformatie. Deze uitgave vervangt de veiligheidsinformatiebladen bij kappersproducten.

Ventilatie
Door ventilatie wordt de lucht ververst in de kapsalon. Ventileren kan zowel op mechanische als op natuurlijke wijze plaatsvinden. Door ventilatie is het klimaat op de werkplek aangenaam en wordt luchtverontreiniging afgevoerd. Raadpleeg voor een juiste ventilatie de “Ventilatiewijzer”.

Verheldering en ontkleuring
Het geheel of gedeeltelijk verwijderen van het natuurlijk pigment uit het haar. Gedurende de behandeling wordt het korrelpigment veranderd in diffuus pigment om daarna geheel te verdwijnen.
Er is een aantal stadia te onderscheiden, herkenbaar aan verschillende kleuren:

Dit proces is een gevolg van het vrijkomen van de zuurstof die de pigmenten verbrandt.

Vinyl
Vinyl, ook wel aangeduid als pvc, (de afkorting van poly vinyl chloride) is het materiaal dat de voorkeur verdient bij de keuze van de beschermende handschoenen die worden gebruikt bij nat werk in de kapsalon.

Viscositeit
De viscositeit bepaalt de vloeibaarheid of stroperigheid van een product. Water heeft een lage viscositeit en vloeit makkelijk, stroop is stroperig en heeft een hoge viscositeit.

Voorpigmentering
Een voorpigmentering zorgt ervoor dat licht en poreus haar, waar de kunstmatige en/of de natuurlijke kleur uit verdwenen is, een gelijkmatige kleur krijgt. Als de gewenste kleur twee of meer dan twee tinten donkerder is dan het gewenste resultaat en als het haar poreus is, is voorpigmentering nodig.

Vulmiddelen
Ingrediënten die worden toegevoegd om het volume van een product te vergroten.

Wachttijd (ook: posetijd of inwerktijd)
De tijd die nodig is voor een product om in het haar tot ontwikkeling te komen. Bij alle kleur-, ontkleurings- en permanentproducten wordt een wachttijd of posetijd voor geschreven waar de gebruiker zich stipt aan moet houden. Deze is te vinden in de gebruiksaanwijzing die bij het product hoort.

Waterstofperoxide (H_²O_²)
Oxiderende stof, dat wil zeggen een stof die zuurstof bevat. Het vermogen om een bepaalde hoeveelheid zuurstof vrij te maken wordt met een volume of percentage aangeduid. De meest voorkomende sterkten zijn:
- 10 volume = 3%
- 20 volume = 6%
- 30 volume = 9%
- 40 volume = 12%

WMS
Wet Milieugevaarlijke Stoffen. Deze wet dateert uit 1985 en geeft regels ter bescherming van mens en milieu tegen gevaarlijke stoffen en preparaten.