Herkennen handeczeem

In zijn algemeenheid kan (contact-) eczeem worden herkend aan roodheid, jeuk, bultjes, blaasjes, kloofjes of schilfers op de huid. Daaraan voorafgaand kan een ‘droge huid’ een indicatie zijn dat klachten ontstaan. Bij kapsters begint het eczeem vaak aan de vingertoppen, tussen de vingers of onder een ring. Echter, ook in het gezicht (b.v. aan de oogleden) kunnen de klachten zich openbaren, bijvoorbeeld als een kapster met verontreinigde handen in de ogen heeft gewreven.

Er bestaan twee hoofdtypen van huidaandoeningen bij kapsters:

1. Irritatief eczeem
2. Allergisch eczeem

Op grond van de uiterlijke verschijningsvorm kan géén onderscheid worden gemaakt tussen irritatief en allergisch eczeem. Een allergisch eczeem kan zich wel onderscheiden doordat al snel na het contact met het allergeen een huidreactie optreedt. Een irritatief eczeem zal zich na een blootstellingsvrije periode pas weer na enige tijd ontwikkelen. Voor het herkennen van een allergisch eczeem zijn allergietests nodig.

Voor het herkennen van handeczeem bij kapsters zijn diverse methoden beschikbaar:

• Klinisch onderzoek door bedrijfsarts, huisarts of dermatoloog
• Vragenlijsten
• ‘Huidscreening pictionnaire’

Klinisch onderzoek van individuele werknemers door bedrijfsarts, huisarts of dermatoloog vindt plaats als een medewerker zich meldt met een vermoedelijke huidaandoening. Ook kan het worden ingezet in het kader van Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO) bij relatief kleine groepen, b.v. uit één of enkele kapsalon(s). Voor grote groepen is klinisch onderzoek veelal te tijdrovend en duur.

Bedrijfsartsen, huisartsen of dermatologen kunnen voor ondersteuning gebruik maken van diverse expertisecentra en aanvullende informatiematerialen.

Vragenlijstonderzoek wordt uitgevoerd in het kader van onderzoek naar het vóórkomen van huidaandoeningen bij grotere groepen, al dan niet in het kader van een PAGO. De ervaring heeft echter geleerd dat vragenlijsten niet erg betrouwbaar zijn, omdat het lastig is de verschijnselen van een huidaandoening voldoende duidelijk en eenduidig te omschrijven voor de doelgroep. Vragenlijsten geven daarom vaak een onderschatting van het voorkomen van huidaandoeningen. Ook kan vragenlijonderzoek veelal niet voorspellen hoe groot de kans is dat een kapster een huidaandoening ontwikkelt. Voor meer informatie over vragenlijsten ten bate van het herkennen van huidaandoeningen kan men terecht bij het NECOD; het Nederlands Kenniscentrum Arbeidsdermatosen.

Huidscreening pictionnaire of ‘Handeczeemtest’

Om de nadelen van vragenlijsten te ondervangen, is enige tijd geleden een screeningsinstrument ontwikkeld dat is gebaseerd op foto’s van huidaandoeningen. Enkele validatiestudies hebben inmiddels uitgewezen dat kapsters en anderen goed in staat zijn om aan de hand van de foto’s de toestand van hun eigen huid te beoordelen. De betrouwbaarheid blijkt beduidend beter dan die van vragenlijsten. Hiermee kan de huidscreening pictionnaire gebruikt worden als:

• ‘Zelfscreening instrument’ door kapsters
• PAGO-instrument, door b.v. bedrijfsartsen
• Instrument in de anamnese door huisartsen.

De Huidscreening pictionnaire is verkrijgbaar bij de Kapperspoli bij het Centrum voor Huid en Arbeid. In het kader van het Arboconvenant voor de kappersbranche wordt een aangepaste versie ontwikkeld, die binnen afzienbare tijd voor de branche beschikbaar komt.